Finans Sektöründe Sürdürülebilirliğin Gelişimi

Sürdürülebilir kalkınmanın önemli bir gündemi olan finansal kaynakların dağılımı söz konusu olduğunda, finansal kuruluşlar, özellikle de bankalar kritik bir öneme sahip. Özel sektörden kamu sektörüne, devletlerden kişilere herkes bankalara ihtiyaç duyar. Bu anlamda bankalar çevre, insan hakları ve sosyal adalet gibi her türlü konuda hizmetleriyle belirleyici bir misyona sahip olurlar.

Sürdürülebilirlik uygulamaları çerçevesinden bakıldığında, sürdürülebilir kalkınmanın gerçekleşmesi, çevresel teknolojilerin, yeni enerji sistemlerinin, doğaya duyarlı altyapıların ve bunu destekleyecek bilgi teknolojisinin sağlanması için yatırım gerekir . Geçmişte bu alanın temel kaynak olarak devletler ve kamu kuruluşları görülüyordu. Ancak zamanla bu yatırımların yeterli olamayacağı anlaşıldı. Bu noktada finans sektörünün misyonu, bu alana yapılan yatırımlar için finansa erişimin önündeki engelleri kaldırmak ve finansal işlemlerin en ucuz şekilde erişilebilir olmasını sağlamak oldu. Bu anlamda yine finans sektörünün yasa yapıcılarla da müzakerelerde bulunması, gerekli yasal kolaylıkların sağlanması için çaba sarf etmesi bir gereklilik haline geldi. Bunlara ek olarak finans sektörünün de diğer sektörler gibi, kendi politika ve uygulamalarında sürdürülebilirlikle ilişkili atması gereken adımlar vardı (enerji-kağıt kullanımı, çalışan ilişkileri, müşterilere sağlanan olanaklar vb.) (Delphi International Ltd., 1997).

Finans sektörü, en başından itibaren sürdürülebilirlik için gerekli olan finansal kaynakları sağlamak adına aracı bir misyon üstlenmekte aktif bir şekilde rol almış olsa da, kendi etkinlikleriyle ilişkili atması gereken adımları fark etmesi çok yakın zamanda gerçekleşti. 1990’ların sonuna kadar finans sektörü, özelde de bankalar, kendilerini diğer sektörlere nazaran çevreye duyarlı sektörler olarak görüyorlardı. Bu dönemde müşterileri de dahil olmak üzere bankaların çevre meseleleriyle ilgili olmadığına dair araştırmalar yapıldı. Günümüzde ise  finans sektörü, ekonomik sistemdeki aracı rolünün önemi de göz önüne alınarak sürdürülebilirliğin önemli bir parçası haline geldi.

Finans sektörünün, özelde de bankaların sürdürülebilirliğe doğru ilerleyebilmesi için dört aşama söz konusu: Savunucu bankacılık, önleyici bankacılık, saldırgan bankacılık ve sürdürülebilir bankacılık. İlk aşamada bankalar sürdürülebilirlik meseleleriyle ilgili aktif değildir ve hatta belirli muhtemel uygulamaları (örneğin enerji verimliliğiyle ilgili) geciktirmeye çalışırlar. İkinci aşamada bankalar kendileri için devletin ya da sivil toplum kuruluşlarının zorunlu tuttuğu sürdürülebilirlik uygulamalarını gerçekleştirirler. Üçüncü aşamada ise kendi iç meselelerine ek olarak sürdürülebilir ürünler de ortaya koyarlar (çevre yatırım fonları, sürdürülebilir enerjiyi finanse etme… vb.). Ancak burada yalnızca çift taraflı kazancın söz konusu olduğu durumlarda etkinlik gösterirler. Dördüncü aşamada ise sürdürülebilirlik, bankanın fonksiyonlarının her aşamasına nüfuz etmiş olur ve banka bir karar alırken, yüksek finansal getirisinden çok kararın sonuçlarının sürdürülebilir olmasına odaklanır.

Şekil 1: Bankacılık ve sürdürülebilir kalkınmaya dair temsili bir aşamalandırma, Jeucken, 1998

Bu aşamalar arasında ilerleme gösterilebilmesi için ise son dönemde birçok kurum ve kuruluş finansal kuruluşlara önerilerde bulunuyor. Türkiye Bankalar Birliği’nin hazırladığı “Bankacılık Sektörü için Sürdürülebilirlik Kılavuzu” [1] da bu durumun en kapsamlı örneklerden biri. Bu kılavuzda bankacılık sektöründe sürdürülebilirlik için yedi temel ilke olduğu ifade ediliyor.

İlke 1: Bankacılık faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel ve sosyal riskin etüdü ve yönetimi

İlke 2: Bankacılık sektörünün iç etkilerinin yönetimi

İlke 3: İnsan hakları ve çalışan hakları

İlke 4: Paydaş katılımı ve iletişim

İlke 5: Kurumsal yönetim

İlke 6: Kapasite geliştirme

İlke 7: İzleme ve Raporlama

Bu ilkeler ışığında bankalar kendilerini değerlendirme ve gelecek stratejilerini yönlendirme olanağı buluyor. Bu ve buna benzer çalışmalar, günümüzde yaygınlaşan sürdürülebilir finans ve bankacılık tartışmalarının çıktılarını oluşturuyor. Bu tartışmaların gelecek günlerde daha da yaygınlaşacağı ve önemini koruyacağı görülüyor.

Kaynakça

Delphi International Ltd. (1997). The Role of Financial Institutions in Achieving Sustainable Development, Report to the European Comission.

Jeucken, M. H. A., Bouma J. J. (1999). The Changing Environment of Banks. GMI Theme Issue: Sustainable Banking: The Greening Finance.

[1] Klavuzun tamamı için bkz. https://www.tbb.org.tr/surdurulebilirlik/tbb-surdurulebilirlik-kilavuzu.html

Sözleşme

lorem klsdjlk sajdk ajsdkjskdjıoqw dqwuda sd lsdidss uds mdsudusuadahskasjh dsajdhajskhd kjasdhjkashdjk asjdhaskjkhd as

lorem klsdjlk sajdk ajsdkjskdjıoqw dqwuda sd lsdidss uds mdsudusuadahskasjh dsajdhajskhd kjasdhjkashdjk asjdhaskjkhd as

lorem klsdjlk sajdk ajsdkjskdjıoqw dqwuda sd lsdidss uds mdsudusuadahskasjh dsajdhajskhd kjasdhjkashdjk asjdhaskjkhd as

Sözleşme

lorem klsdjlk sajdk ajsdkjskdjıoqw dqwuda sd lsdidss uds mdsudusuadahskasjh dsajdhajskhd kjasdhjkashdjk asjdhaskjkhd as

lorem klsdjlk sajdk ajsdkjskdjıoqw dqwuda sd lsdidss uds mdsudusuadahskasjh dsajdhajskhd kjasdhjkashdjk asjdhaskjkhd as

lorem klsdjlk sajdk ajsdkjskdjıoqw dqwuda sd lsdidss uds mdsudusuadahskasjh dsajdhajskhd kjasdhjkashdjk asjdhaskjkhd as